Κάθε χρόνο, με τις πρώτες λιακάδες, τα χωράφια γεμίζουν χρώμα. Το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε οι περισσότεροι είναι: “Κοίτα, βγήκαν οι παπαρούνες!”. Κι όμως, τις περισσότερες φορές, αυτά τα υπέροχα μωβ, μπλε ή κόκκινα λουλούδια που βλέπουμε νωρίς την άνοιξη δεν είναι παπαρούνες, αλλά ανεμώνες. Αν και μοιάζουν σαν δίδυμα αδέρφια, η φύση έχει φροντίσει να τους δώσει μοναδικά χαρακτηριστικά. Ας δούμε πώς θα λύσετε το μυστήριο την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στη φύση.

Η πρώτη μεγάλη διαφορά είναι ο χρόνος. Οι ανεμώνες είναι οι “βιαστικές” της άνοιξης. Ανθίζουν ήδη από τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο. Οι παπαρούνες (οι κλασικές Papaver rhoeas) προτιμούν τις πιο ζεστές μέρες και κάνουν την εμφάνισή τους μαζικά προς το Πάσχα, τον Απρίλιο και τον Μάιο. Εδώ είναι το πιο εύκολο “τεστ”: Η παπαρούνα έχει συνήθως 4 μεγάλα, λεπτά πέταλα που μοιάζουν με τσαλακωμένο μετάξι. Η ανεμώνη έχει περισσότερα πέταλα (συχνά 5 έως 8), τα οποία είναι πιο “στητά” και ανθεκτικά.

Αν πλησιάσετε λίγο πιο κοντά (χωρίς να τις κόψετε!), προσέξτε την καρδιά τους: Στην ανεμώνη, το κέντρο περιβάλλεται από έναν πυκνό δακτύλιο με πολλούς μικρούς στήμονες, συνήθως σε σκούρο μπλε ή μαύρο χρώμα. Στην παπαρούνα, στο κέντρο υπάρχει μια χαρακτηριστική κάψουλα που μοιάζει με μικρή “κουδουνίστρα”, η οποία αργότερα θα περιέχει τους σπόρους. Αν δείτε ένα λουλούδι σε έντονο μωβ, μπλε ή λευκό, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως πρόκειται για ανεμώνη.

Έξι μήνες πέρασαν από τότε που η φωτιά ανάμεσα στον Πισσώνα και το Αφράτι “κατάπιε” ένα από τα ομορφότερα πευκοδάση της Εύβοιας. Έξι μήνες που το βλέμμα μας συνήθισε το γκρίζο και το μαύρο, εκεί που κάποτε υπήρχε το βαθύ πράσινο και η ανάσα του δάσους. Για ανθρώπους σαν τον Πέτρο Πατσαλαρίδη, που έζησε αυτά τα δέντρα ως ρυτινοσυλλέκτης, η απώλεια δεν ήταν μόνο αισθητική· ήταν η απώλεια μιας ολόκληρης ζωής και βιοπάλης.

Όμως, μέσα στην καρδιά του καμένου τοπίου, ο φακός του Πέτρου αιχμαλώτισε το θαύμα. Από τον κομμένο, μαυρισμένο κορμό μιας ελιάς, ξεπήδησαν νέοι, ολοπράσινοι βλαστοί. Δεν ζήτησαν την άδεια από την καταστροφή. Δεν πτοήθηκαν από τη στάχτη. Απλώς βγήκαν στο φως, επίμονα και αθόρυβα, για να μας θυμίσουν ότι η φύση δεν παραδίδεται ποτέ.

Η ελιά, σύμβολο αιώνιο της πατρίδας μας, δείχνει πως όσο η ρίζα κρατάει γερά, η αναγέννηση είναι θέμα χρόνου. Το έντονο πράσινο των νέων φύλλων πάνω στον καμένο κορμό είναι η υπόσχεση πως το δάσος θα ξαναγίνει δάσος. Χρειαζόμαστε ανθρώπους σαν τον Πέτρο, που ακόμα και μέσα στην απογοήτευση, έχουν τα μάτια τους ανοιχτά για να ανακαλύψουν την ελπίδα εκεί που οι άλλοι βλέπουν μόνο ερείπια.

Πόσο όμορφη και αισιόδοξη υπενθύμιση! Οι φωτογραφίες αποτυπώνουν ακριβώς αυτή την “ήσυχη” δύναμη της φύσης. Οι μαργαρίτες (συγκεκριμένα η Bellis perennis, η κοινή αγριομαργαρίτα) είναι από τους πιο ανθεκτικούς προάγγελους της άνοιξης. Είναι εντυπωσιακό το πώς ξεπροβάλλουν ανάμεσα στα καφέ, ξερά φύλλα του χειμώνα, δημιουργώντας αυτή την έντονη αντίθεση του λευκού και του κίτρινου με το μουντό έδαφος.

Είναι το πρώτο σημάδι πως ο κύκλος αλλάζει. Αν και φαίνονται λεπτές, οι μαργαρίτες είναι “σκληρά καρύδια”. Αντέχουν ακόμα και σε χαμηλές θερμοκρασίες, περιμένοντας απλώς λίγο φως για να ανοίξουν τα πέταλά τους. Μαζί με τις αμυγδαλιές, συνθέτουν το σκηνικό της “προ-άνοιξης”.

Είναι η στιγμή που η φύση παίρνει μια βαθιά ανάσα πριν εκραγεί το χρώμα παντού. “Η άνοιξη είναι η απόδειξη πως μετά από κάθε χειμώνα, όσο δύσκολος κι αν είναι, η ζωή βρίσκει πάντα τον τρόπο να ανθίσει ξανά.”

Η υπόσχεση του Μαρτίου (κι είναι ακόμα Φλεβάρης!)

Σε μια γωνιά ξεχασμένη, κάτω απ’ το γκρίζο το κρύο,

εκεί που τα φύλλα τα πέτρινα κοιμούνται σε σιωπή,

ξεπρόβαλε ένα λευκό, μικρό, τρελό θηρίο,

μια μαργαρίτα βιαστική, μια ζωντανή πνοή.

Δεν φoβήθηκε το χώμα το πικρό και το στεγνό,

ούτε τον άνεμο που ακόμα στα κλαδιά γυρνάει,

κοίταξε κατάματα τον ήλιο τον χλωμό,

και είπε στον χειμώνα πως ο χρόνος του περνάει.

Μαζί με την αμυγδαλιά που ντύνεται στα λευκά,

στήνουν χορό κρυφό, πριν ο Μάρτης να πατήσει,

είναι τα πρώτα σήματα, μηνύματα γλυκά,

πως η ζωή ετοιμάζεται και πάλι να ανθίσει.

Λένε πως, αν δεν βρέξει τον Φλεβάρη πότε θα βρέξει; Χθες, η Αθήνα μας θύμισε πως ο χειμώνας είναι ακόμα εδώ, ντύνοντας την πόλη με ένα γκρίζο, υγρό πέπλο που μετέτρεψε την κάθε μετακίνηση σε μια μικρή περιπέτεια. Κατεβαίνοντας στο κέντρο πεζή, ζήσαμε από πρώτο χέρι αυτή την ιδιαίτερη ένταση που μόνο η βροχή μπορεί να προκαλέσει στην πρωτεύουσα.

Οι φωτογραφίες μιλούν από μόνες τους. Η βρεγμένη άσφαλτος αντανακλά το λιγοστό φως της ημέρας και τις προσόψεις των πολυκατοικιών, δημιουργώντας ένα κινηματογραφικό σκηνικό. Άνθρωποι με κουκούλες και ομπρέλες, βιαστικά βήματα για να αποφευχθούν οι λακκούβες που γέμισαν νερό, και εκείνη η χαρακτηριστική μυρωδιά της πόλης που «ξεπλένεται». Παρά τη βροχή, η ζωή δεν σταματά.

Τα delivery, τα επαγγελματικά βαν στους δρόμους και τα καταστήματα στις γωνίες παραμένουν οι σταθερές μας σε μια μέρα που όλα μοιάζουν να ρέουν. Μέσα σε έναν χειμώνα που μας έχει μπερδέψει με τις υψηλές του θερμοκρασίες, αυτή η βροχερή μέρα ένιωθε… σωστή. Είναι η ανάσα που χρειάζεται η φύση και η υπενθύμιση πως ο καιρός έχει τους δικούς του κύκλους. Η Αθήνα υπό βροχή μπορεί να είναι κουραστική για τον πεζό, είναι όμως και απίστευτα ατμοσφαιρική. Μια πόλη που λάμπει μέσα από την υγρασία της, περιμένοντας την επόμενη ηλιαχτίδα.