Ο κεντρικός σιδηροδρομικός σταθμός του Άμστερνταμ είναι ένας από τους πιο σημαντικούς και πολυάσχολους συγκοινωνιακούς κόμβους στην Ολλανδία, καθώς και ένα εντυπωσιακό αρχιτεκτονικό ορόσημο της πόλης. Το κτίριο, που βλέπετε και στη φωτογραφία, χτίστηκε μεταξύ 1881 και 1889. Σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Pierre Cuypers (γνωστός και από το Rijksmuseum) και τον μηχανικό/αρχιτέκτονα A.L. van Gendt, σε στυλ Νεοαναγέννησης (Neo-Renaissance).

Είναι χτισμένος πάνω σε τρία τεχνητά νησιά στο IJ (έκταση νερού) και στηρίζεται σε περίπου 8.700 ξύλινους πασσάλους. Είναι το πιο επισκέψιμο εθνικό μνημείο (εθνική κληρονομιά) της Ολλανδίας, λόγω του μεγάλου αριθμού επιβατών.

Προσφέρει συνδέσεις με τρένα (εθνικά και διεθνή, όπως Eurostar, ICE), μετρό, τραμ, λεωφορεία και φέρι (προς την περιοχή του IJ). Είναι η ταχύτερη σύνδεση με το Αεροδρόμιο Σίπχολ (Schiphol), με τη διαδρομή να διαρκεί περίπου 15-20 λεπτά. Ο σταθμός διαθέτει 11 αποβάθρες (πλατφόρμες) και εξυπηρετεί καθημερινά περίπου 250.000 εισερχόμενους και εξερχόμενους επιβάτες. Στο εσωτερικό του θα βρείτε καταστήματα, καφέ, εστιατόρια, τουριστικά γραφεία, γραφεία έκδοσης εισιτηρίων και θυρίδες αποσκευών.  Βρίσκεται στην καρδιά της πόλης, καθιστώντας τον ιδανικό σημείο εκκίνησης για περιήγηση στα αξιοθέατα.

Το Άμστερνταμ κλέβει δικαίως τις εντυπώσεις, αλλά λίγα χιλιόμετρα δυτικότερα, το Χάαρλεμ (Haarlem), η πρωτεύουσα της Βόρειας Ολλανδίας, αποκαλύπτει μια διαφορετική, εξίσου μαγευτική πτυχή της χώρας. Μια πόλη με πλούσια ιστορία, γραφικά κανάλια και μια αίσθηση ηρεμίας που σε τραβάει κατευθείαν στην καρδιά της. Καθώς περπατάς στα στενά δρομάκια του κέντρου, με τους χαρακτηριστικούς κόκκινους ολλανδικούς πλίνθους– αισθάνεσαι να σε τυλίγει η βαριά ιστορία της πόλης.

Οι ψηλές, επιβλητικές προσόψεις των κτιρίων, με τα μεγάλα παράθυρα, σε οδηγούν φυσικά προς το επίκεντρο: την Grote Markt (Μεγάλη Αγορά) και τον μεγαλοπρεπή ναό Grote Kerk (ή St. Bavokerk). Ο πύργος του ναού, που δεσπόζει στο βάθος της εικόνας, είναι το απόλυτο ορόσημο. Είναι εκείνος ο γοτθικός γίγαντας που βλέπεις πάνω από τις στέγες, υπενθυμίζοντας συνεχώς την αίγλη του παρελθόντος. Παρατηρήστε τους ντόπιους να κυκλοφορούν με τα ποδήλατά τους, επιβεβαιώνοντας πως εδώ ο χρόνος κυλάει σε πιο χαλαρούς ρυθμούς από τον πολύβουο γείτονά της.

Ένα από τα πιο γοητευτικά μυστικά του Χάαρλεμ είναι τα Hofjes. Πρόκειται για μικρές, κλειστές αυλές, περιτριγυρισμένες από μικροσκοπικά σπιτάκια, τα οποία ιστορικά στέγαζαν ηλικιωμένες γυναίκες. Ο δρόμος από πλίνθους που έχει πρασινίσει από την υγρασία και τα χρόνια, τα χαμηλά κτίσματα, τα φυτά και τα κρυμμένα ποδήλατα, δημιουργούν μια αίσθηση παραμυθένιας ησυχίας. Είναι μέρη που σε καλούν να σταματήσεις, να πάρεις μια βαθιά ανάσα και να νιώσεις την αυθεντική, ήρεμη πλευρά της ολλανδικής ζωής, μακριά από τα τουριστικά πλήθη.

Η ατμόσφαιρα ήταν μαγευτική. Η Grand Hall του de Doelen στο Ρότερνταμ – μια αίθουσα με εντυπωσιακή ακουστική και μοντέρνα αισθητική, με τις βαθιές μωβ καρέκλες και τον ξύλινο διάκοσμο – ήταν το ιδανικό σκηνικό για μια αφιερωμένη στον Μπετόβεν, συναυλία. Οι μουσικοί της ορχήστρας ήταν έτοιμοι, τα όργανα στη θέση τους, το πιάνο στο κέντρο, ενώ η επιβλητική εκκλησιαστική οργάνου δέσποζε στο βάθος. Μια στιγμή υψηλής τέχνης. Ωστόσο, καθώς παρατηρούσαμε την αίθουσα, μια αντίφαση μας χτύπησε.

Παρά τη δύναμη της μουσικής και την αξία του έργου του Μπετόβεν, παρά το εντυπωσιακό περιβάλλον, οι θέσεις ήταν άδειες. Αυτή η εικόνα, δυστυχώς, δεν είναι μοναδική, αλλά αντανακλά μια ευρύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η κλασική μουσική σε παγκόσμιο επίπεδο.  Τι φταίει για τη μειωμένη προσέλευση; Η απάντηση είναι σύνθετη και βρίσκεται στη διασταύρωση κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών παραγόντων: Παραδοσιακά, η κλασική μουσική θεωρείται «υψηλή τέχνη», κάτι που δημιουργεί ψυχολογικούς φραγμούς σε νεότερο και ευρύτερο κοινό. Υπάρχει ο φόβος του «δεν ξέρω αρκετά» ή «δεν ταιριάζω».

 Οικονομικοί Παράγοντες. Τα εισιτήρια για τις παραδοσιακές συναυλίες είναι συχνά ακριβά, καθιστώντας τα λιγότερο προσιτά σε φοιτητές, νέους επαγγελματίες ή οικογένειες. Σε μια πόλη όπως το Ρότερνταμ, με πληθώρα επιλογών ψυχαγωγίας (ποπ, τζαζ, θέατρο, φεστιβάλ), ο ανταγωνισμός είναι τεράστιος. Ο σύγχρονος, γρήγορος ρυθμός ζωής καθιστά επίσης δύσκολη την αφιέρωση χρόνου σε μια μακρά, τυπική συναυλία. Η έκθεση στην κλασική μουσική ξεκινά συχνά αργά στη ζωή. Η πρώιμη εκπαίδευση και η επαφή μέσω κοινωνικών δικτύων είναι καθοριστικής σημασίας.

Τι μπορεί να γίνει για να αλλάξει η κατάσταση; Το μέλλον της κλασικής μουσικής εξαρτάται από την ικανότητα των οργανισμών να «σπάσουν» το παραδοσιακό καλούπι και να προσεγγίσουν νέες γενιές. Ειδικές μειώσεις τιμών (π.χ. €10 – €15) για άτομα κάτω των 30 ετών, όπως εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένους οργανισμούς (π.χ. «jongerentarief» – de Doelen). Δημιουργία “Core Classics” (όπως εφαρμόζει η Φιλαρμονική του Ρότερνταμ) με χαλαρότερη ατμόσφαιρα, DJ στο φουαγιέ, και μικρότερη διάρκεια συναυλιών. Σύντομες, κατανοητές εισαγωγές στο έργο πριν τη συναυλία, που αφαιρούν το φόβο του «δεν καταλαβαίνω».

Περπατώντας (ή μάλλον, πλέοντας) δίπλα σε αυτά τα κανάλια, τα grachten, νιώθεις τη σύνδεση με τον Χρυσό Αιώνα της Ολλανδίας. Χτίστηκαν τον 17ο αιώνα για να ενισχύσουν το εμπόριο και την άμυνα, αλλά σήμερα αποτελούν την καρδιά και την ψυχή της πόλης, αναγνωρισμένα ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Τα ποταμόπλοια, όπως αυτά που βλέπουμε στις φωτογραφίες (το φωτεινό κίτρινο “amsterdam circle line” και το μικρότερο, ίσως για γιορτή, με τα πορτοκαλί διακοσμητικά), προσφέρουν την καλύτερη θέα.

Είναι σαν να ταξιδεύεις πίσω στον χρόνο, βλέποντας τα στενά, κεκλιμένα σπίτια – κληρονομιά των φόρων που επιβάλλονταν στο πλάτος των προσόψεων. Αυτά τα πλωτά σπίτια (woonboten) που είναι αγκυροβολημένα στις όχθες, είναι ένα σύμβολο της ευρηματικότητας του Άμστερνταμ. Κάποτε λύση στη στεγαστική κρίση, σήμερα αποτελούν περιζήτητα σπίτια, με τους κατοίκους τους να απολαμβάνουν μια μοναδική, γαλήνια ζωή πάνω στο νερό.

Αυτό που κάνει τις εικόνες τόσο αυθεντικές είναι η συνύπαρξη όλων των μέσων. Στα πεζοδρόμια, δίπλα στο λιθόστρωτο, βλέπουμε σειρές από ποδήλατα – το κυρίαρχο μέσο μεταφοράς της πόλης. Οι άνθρωποι περπατούν, κάνουν ποδήλατο, και ταυτόχρονα, λίγα μέτρα μακριά, τα πλοία πλέουν αθόρυβα. Είναι μια αρμονική χορογραφία της σύγχρονης ζωής μέσα σε ένα ιστορικό σκηνικό.

Έχουμε ήδη γράψει ένα σημείωμα για το Μουσείο Βαν Γογκ στο Άμστερνταμ. Δείτε το ΕΔΩ. Και θα συνεχίσουμε και σήμερα…. Θα το κάνουμε, από εκεί που είχαμε μείνει… Η μετακόμιση του ζωγράφου Βαν Γκογκστην Αρλ της Νότιας Γαλλίας σηματοδοτεί την κορύφωση της καλλιτεχνικής του πορείας. Η έντονη ηλιοφάνεια του Νότου απελευθερώνει την παλέτα του, γεμίζοντάς την με κίτρινα, μπλε και πράσινα χρώματα που δονούνται.

Στο Μουσείο θα θαυμάσετε αριστουργήματα όπως:  «Το Δωμάτιο του Βαν Γκογκ στην Αρλ» (The Bedroom, 1888): Ένας απλός χώρος γεμάτος χρώμα, που ο ίδιος περιέγραψε ως ένα μέρος που εκπέμπει «απόλυτη ξεκούραση».  «Ηλιοτρόπια» (Sunflowers, μία από τις εκδοχές του 1889): Τα λαμπερά κίτρινα, σύμβολο της ζωής και της ελπίδας για τον Βίνσεντ, είναι μια από τις πιο αναγνωρίσιμες δημιουργίες του.

«Ανθισμένη Αμυγδαλιά» (Almond Blossom, 1890): Φωτεινά άνθη πάνω σε έναν γαλάζιο ουρανό, ένα έργο που ζωγράφισε για να γιορτάσει τη γέννηση του ανιψιού του, Βίνσεντ Βίλεμ. Ένα μοναδικό στοιχείο του μουσείου είναι η έμφαση στις επιστολές του Βίνσεντ προς τον αδελφό του, Τεό. Αυτά τα γράμματα δεν είναι απλώς οικογενειακή αλληλογραφία.

Είναι ένα ζωντανό ημερολόγιο των σκέψεων, των φιλοδοξιών, των αμφιβολιών και του αγώνα του καλλιτέχνη. Μας βοηθούν να καταλάβουμε τον άνθρωπο πίσω από τον μύθο και την επίδραση που είχε ο Τεό, όχι μόνο ως οικονομικός υποστηρικτής αλλά και ως ο μόνος πραγματικός φίλος και αποδέκτης της τέχνης του Βίνσεντ. Το μουσείο δεν εστιάζει μόνο στον Βαν Γκογκ. Παρουσιάζει και έργα των καλλιτεχνών που τον επηρέασαν ή επηρεάστηκαν από αυτόν, όπως ο Πολ Γκωγκέν,.