Αρχείο μηνός Δεκέμβριος 2025

Το Τολέδο δεν είναι απλώς μια πόλη· είναι ένα ζωντανό μουσείο όπου οι πέτρες διηγούνται ιστορίες συνύπαρξης, δόξας και θλίψης. Περπατώντας στα στενά της Judería, της παλιάς εβραϊκής συνοικίας, νιώθεις το βάρος μιας ιστορίας που σφραγίστηκε ανεξίτηλα το 1492. Σε κάθε γωνιά, το βλέμμα σταματά σε σύμβολα που αρνούνται να σβήσουν. Μια πλάκα στον τοίχο με το Αστέρι του Δαβίδ και την επιγραφή «Barrio de la Judería 1492» μας θυμίζει τη χρονιά που η ιστορία κόπηκε στα δύο.

Τότε, ο μισός πληθυσμός της πόλης —άνθρωποι που τη λάτρεψαν και την έχτισαν— κλήθηκαν να πάρουν μια αδύνατη απόφαση: να απαρνηθούν την πίστη τους ή να εγκαταλείψουν τα πάντα. Οι περισσότεροι επέλεξαν το δεύτερο, παίρνοντας μαζί τους μόνο ό,τι χωρούσε σε μια βαλίτσα και, όπως λέει ο θρύλος, το κλειδί του σπιτιού τους, με την ελπίδα της επιστροφής. Τα δρομάκια είναι στενά, σαν να θέλουν να κρύψουν τα μυστικά των αιώνων. Καθώς προχωράς, συναντάς μικρές γωνιές που μοσχοβολούν αμύγδαλο.

Είναι το περίφημο Mazapán (αμυγδαλωτό) του Τολέδο, μια παράδοση που λένε πως κρατά από εκείνες τις παλιές εποχές. Η αρχιτεκτονική της πόλης είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε διαφορετικούς κόσμους. Ψηλοί τοίχοι από τούβλο και πέτρα, περίτεχνες γέφυρες που ενώνουν κτίρια πάνω από το κενό, και παράθυρα με βαριά σιδερένια κιγκλιδώματα που μοιάζουν να προστατεύουν ακόμα τις περιουσίες που έμειναν πίσω ορφανές.

Αν το Τολέδο είναι το σώμα της μεσαιωνικής Ισπανίας, ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος είναι αναμφίβολα η ψυχή της. Ο Κρητικός ζωγράφος έφτασε εδώ το 1577 και, παρόλο που δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του —υπογράφοντας πάντα με ελληνικούς χαρακτήρες—, κατάφερε να ταυτιστεί με την πόλη όσο κανείς άλλος. Στην εκκλησία του Santo Tomé, η είσοδος της οποίας υποδέχεται τους επισκέπτες καθημερινά από τις 10:00 έως τις 17:45, βρίσκεται το έργο που πολλοί θεωρούν την κορύφωση της παγκόσμιας ζωγραφικής: «Η Ταφή του Κόμητος Οργκάθ». Το έργο αυτό δεν είναι απλώς ένας πίνακας, αλλά μια πύλη ανάμεσα σε δύο κόσμους.

Στο κάτω μέρος, η κηδεία του ευεργέτη κόμη, περιτριγυρισμένη από τις μορφές των ευγενών της εποχής με τα χαρακτηριστικά λευκά περιλαίμια. Στο πάνω μέρος, μια έκρηξη φωτός και πνευματικότητας, όπου η ψυχή του κόμη οδηγείται προς τον Χριστό και την Παναγία. Είναι συγκλονιστικό να βλέπεις από κοντά τις επιμήκεις μορφές και τα απόκοσμα χρώματα που έκαναν τον Ελ Γκρέκο να θεωρείται αιώνες μπροστά από την εποχή του.

Αφήνοντας πίσω τους έντονους ρυθμούς της Μαδρίτης και οδηγώντας μόλις μια ώρα προς το Νότο, το τοπίο αρχίζει να αλλάζει. Ξαφνικά, μετά από μια στροφή του δρόμου, ξεπροβάλλει μπροστά σου μια πόλη-κάστρο, αγκαλιασμένη από τον ποταμό Τάγο. Το Τολέδο. Πριν η Μαδρίτη πάρει τα ηνία, εδώ χτυπούσε η καρδιά της Ισπανικής Αυτοκρατορίας. Ας τη θαυμάσουμε σήμερα από μακριά. Κι αύριο θα την πλησιάσουμε στο εσωτερικό της…

Σήμερα, πλησιάζοντας την πόλη με το αυτοκίνητο, η πρώτη εικόνα σε αφήνει με κομμένη την ανάσα. Το επιβλητικό Alcázar να δεσπόζει στην κορυφή. Τα πέτρινα τείχη που μοιάζουν αδιαπέραστα. Ο ποταμός Tajo που λειτουργεί σαν φυσική τάφρος, προστατεύοντας αιώνες ιστορίας. Η θέα από μακριά (το περίφημο Mirador del Valle) είναι σαν πίνακας του Ελ Γκρέκο. Η ώχρα της πέτρας, το γαλάζιο του ισπανικού ουρανού και η άγρια ομορφιά του φαραγγιού δημιουργούν μια ατμόσφαιρα μυστηρίου.

Είναι η πόλη των “Τριών Πολιτισμών” (Χριστιανών, Μουσουλμάνων και Εβραίων), και αυτό το νιώθεις πριν καν περάσεις τις πύλες της. Σήμερα το θαυμάζουμε από απόσταση, απολαμβάνοντας την πανοραμική του μεγαλοπρέπεια. Αύριο όμως, το αυτοκίνητο θα μείνει στην άκρη. Θα χαθούμε στα δαιδαλώδη σοκάκια του, θα ανακαλύψουμε κρυμμένες πλατείες, θα μυρίσουμε το ατσάλι των διάσημων σπαθιών του και θα περπατήσουμε εκεί που κάποτε περπατούσαν βασιλείς και ιππότες.

Η Μαδρίτη, η πρωτεύουσα της Ισπανίας, δεν είναι μια πόλη που απλώς την επισκέπτεσαι· είναι μια πόλη που την αισθάνεσαι. Από το πρώτο βήμα στις μεγάλες λεωφόρους της μέχρι την ανακάλυψη των μικρών συμβόλων που κρύβονται στα πεζοδρόμια, η πρωτεύουσα της Ισπανίας σου διηγείται μια ιστορία αιώνων. Κοιτώντας χαμηλά, ανακαλύπτεις την ταυτότητα της πόλης. Το “El Oso y el Madroño” —η αρκούδα και το κουμαροδέντρο— δεν είναι απλώς ένα έμβλημα. Είναι ένας μεσαιωνικός θρύλος αποτυπωμένος σε ψηφιδωτό.

Συμβολίζει την ισορροπία ανάμεσα στην εκκλησία και την πολιτεία, ανάμεσα στη γη και τα δέντρα της. Είναι το σημείο όπου κάθε ταξιδιώτης δίνει το πρώτο του «ραντεβού» με τη Μαδρίτη. Σηκώνοντας το βλέμμα, η Μαδρίτη σε καθηλώνει. Η αρχιτεκτονική της είναι ένα μωσαϊκό από μπαρόκ λεπτομέρειες και Belle Époque κομψότητα. Τα κτίρια, ντυμένα στο λευκό και το κίτρινο, μοιάζουν να παγιδεύουν τον ήλιο ακόμα και τις κρύες μέρες του χειμώνα.

Στην καρδιά του Barrio de las Letras (Η Συνοικία των Γραμμάτων), η Μαδρίτη τιμά τους ανθρώπους που της έδωσαν φωνή. Το άγαλμα του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα στην Plaza de Santa Ana στέκει εκεί ως μια αιώνια υπενθύμιση της ισπανικής ψυχής. Με μια κουκουβάγια στα χέρια —σύμβολο σοφίας και ποιητικής ενόρασης— ο Λόρκα μοιάζει να παρατηρεί τη ζωή της πόλης να κυλά, από τα παραδοσιακά tapas bars μέχρι τα μεγάλα θέατρα.

Από την πινακίδα που είναι δίπλα στο κτίρο, προκύπτουν ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία για το κτίριο της Εθνικής Εμπορικής Τράπεζας (Banka Kombëtare Tregtare) στο Δυρράχιο που αξίζει να γνωρίζετε: Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι τα θεμέλια του κτιρίου βρίσκονται πάνω στον νοτιοανατολικό πύργο της βυζαντινής οχύρωσης, ο οποίος ονομαζόταν «Μεγάλος Προμαχώνας» (Great Bastion). Το κτίριο είναι σχεδιασμένο σε στυλ Μπαρόκ (Baroque). Σύμφωνα με την πινακίδα, ήταν η πρώτη φορά που χρησιμοποιήθηκε αυτός ο αρχιτεκτονικός ρυθμός στην Αλβανία.

Σχεδιάστηκε από Ιταλούς αρχιτέκτονες, αλλά η κατασκευή του υλοποιήθηκε από τεχνίτες και μάστορες από την πόλη του Δυρραχίου. Το γλυπτό της γυναίκας στην κορυφή του κτιρίου (που φαίνεται καθαρά στην επάνω φωτογραφία) δεν είναι απλώς διακοσμητικό. Συμβολίζει τον αγώνα, την αντίσταση και τη νίκη στο πέρασμα των αιώνων, καθώς και την ευημερία της χώρας. Η τράπεζα ιδρύθηκε το 1925, αλλά μεταφέρθηκε μόνιμα σε αυτό το συγκεκριμένο κτίριο το 1928 (τα εγκαίνια έγιναν στις 9 Νοεμβρίου 1928), αφού προηγουμένως στεγαζόταν προσωρινά σε ένα μικρότερο κτίριο λίγα μέτρα πιο πέρα.