Είναι η αιώνια απορία κάθε οδηγού που σταματάει στο πρατήριο υγρών καυσίμων, βλέπει την ταμπέλα και υπολογίζει ξανά και ξανά τα ευρώ στην τσέπη του. Την ίδια ώρα που οι ειδήσεις αναφέρουν καθησυχαστικά νέα για τη διεθνή αγορά —όπως τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ ή συμφωνίες για αύξηση της προσφοράς αργού πετρελαίου— στην αντλία η πραγματικότητα παραμένει σκληρή.
Όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες από το πρατήριο της Revoil, η τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων βρίσκεται στο 2,097 €/λτ (και του πετρελαίου κίνησης στο 1,917 €/λτ). Πρόκειται για μια τιμή που επιβαρύνει σημαντικά τον καθημερινό προϋπολογισμό, είτε πρόκειται για αυτοκίνητο είτε για τη μηχανή που βλέπουμε να ανεφοδιάζεται. Πού οφείλεται όμως αυτή η ασυμμετρία;
Γιατί οι κακές ειδήσεις μετακυλίονται ακαριαία στους καταναλωτές, ενώ οι καλές καθυστερούν χαρακτηριστικά; Στην οικονομική θεωρία, το φαινόμενο αυτό είναι ευρέως γνωστό. Όταν αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου διεθνώς, οι εταιρείες εμπορίας και τα πρατήρια σπεύδουν να αναπροσαρμόσουν τις τιμές προς τα πάνω για να καλύψουν το αυξημένο κόστος αντικατάστασης των αποθεμάτων τους.
Αντίθετα, όταν οι διεθνείς τιμές πέφτουν, η υποχώρηση στη λιανική γίνεται με πολύ αργούς ρυθμούς («σαν φτερό που πέφτει»), καθώς τα διυλιστήρια και οι πρατηριούχοι προσπαθούν να διατηρήσουν υψηλότερα περιθώρια κέρδους για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα. Τα καύσιμα που διυλίζονται και πωλούνται σήμερα στα πρατήρια έχουν αγοραστεί και τιμολογηθεί πριν από ημέρες ή και εβδομάδες.
Έτσι, η εγχώρια αγορά επικαλείται συχνά ότι «καταναλώνει τα ακριβά αποθέματα» που είχαν αγοραστεί πριν τη μείωση των διεθνών τιμών Platt’s, καθυστερώντας έτσι την αποτύπωση των θετικών νέων στην αντλία. Στην Ελλάδα, πάνω από το 50% έως 60% της τελικής τιμής του καυσίμου στην αντλία δεν εξαρτάται από την τιμή του πετρελαίου, αλλά αποτελείται από σταθερούς ή αναλογικούς φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ 24%).
Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και μια μεγάλη ποσοστιαία πτώση στην τιμή του αργού πετρελαίου αποτυπώνεται πολύ λιγότερο στην τελική τιμή λιανικής. Η απορία του καταναλωτή που βλέπει την ταμπέλα των 2,097 €/λτ είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Όσο η διαφάνεια στην εφοδιαστική αλυσίδα παραμένει περιορισμένη, η αντλία θα συνεχίσει να αντιδρά αστραπιαία στις αυξήσεις και… με το πάσο της στις μειώσεις.
